Απρίλιος 2020
Όσοι στη ζωή τους βίωσαν έστω και μία φορά κρίση πανικού ξέρουν πόσο τυχεροί είναι αν εκείνη τη στιγμή ένα βλέμμα και ένα χέρι σταθερό τους βοηθήσει αυτά τα 5-20 λεπτά που μπορεί να διαρκέσει αυτή η βουτιά στην άβυσσο χωρίς σχοινί ασφαλείας. Και όσοι στη ζωή τους έχουν ένα χέρι δυνατό να τους κρατά όσο αυτοί βυθίζονται σε αυτό που μοιάζει παράνοια, μπορούν να καταλάβουν το φόβο μη χάσουν αυτό το χέρι και δε μπορέσουν ποτέ ξανά να βρουν το δρόμο για τη λογική και την ασφάλεια.
Κάποτε μια φίλη απογοητεύτηκε που δεν ήμουν δυνατή. Ήταν ο πρώτος άνθρωπος που αναζήτησα όταν έπαθα κρίση πανικού. Το δίχτυ ασφαλείας μου, ο σύνδεσμος με την πραγματικότητα. Μου κράτησε το χέρι τα πρώτα πέντε λεπτά κοιτώντας με έντρομη στα μάτια γεμάτη ανημποριά. Πώς βοηθάς έναν άνθρωπο που γίνεται κομμάτια μπροστά σου; Πώς σταματάς τον πανικό; Στα επόμενα 10 λεπτά ήρθε και δεύτερη κρίση. Πιο δυνατή από την προηγούμενη. Περπάταγε αμίλητη στο πλάι μου όσο εγώ επαναλάμβανα σαν μάντρα “Τι μου συμβαίνει, τι μου συμβαίνει”. Και όταν κουρασμένη και φοβισμένη αποκοιμήθηκε για λίγο, ξύπνησε αποφασίζοντας να μη μου συγχωρήσει ποτέ ότι κατέρρευσα μπροστά της. Γιατί την έφερα αντιμέτωπη με τις δικές της ανεπάρκειες και αδυναμίες. Τις δικές της φοβίες και το δικό της πανικό.
“Δεν το περίμενα από εσένα αυτό”, μου είπε μετά από δύο ημέρες στο τηλέφωνο. “Οι δυνατοί άνθρωποι δε λυγίζουν”.
Χρόνια μετά από εκείνη τη νύχτα, αυτή η φίλη δεν υπάρχει πια στη ζωή μου.
Και αν μια φιλική σχέση δεν αντέχει ένα τέτοιο καθρέφτισμα, τι γίνεται με τις ερωτικές;
Αν εγώ που παθαίνω κρίση πανικού πρέπει να παίρνω ανάσες, κλέβω άραγε το δικό σου οξυγόνο;
“Κατέβαινα το δρόμο και έκλαιγα χωρίς να ξέρω τι μου συμβαίνει, πέταγα τη ζακέτα μου γιατί πνιγόμουν και αυτός βάδιζε από πίσω μου αμίλητος, έτοιμος να με πάρει από το χέρι να με πάει σπίτι όταν θα ήμουν έτοιμη”. Αυτό μου διηγούταν για τον επί 13 χρόνια σύντροφό της η Κ. “Πόσο πιο χαμηλά μπορεί να έφτασα; Αλλά ήταν εκεί. Βράχος.”
Όταν έπαθα την πρώτη κρίση πανικού η μητέρα του συζύγου μου με κάλεσε για καφέ.
“Σε έχω σαν κόρη μου, αλλά δεν είμαι η μητέρα σου. Εγώ είμαι η μητέρα του Μ. Και ο Μ. βαριέται εύκολα. Για αυτό προσπάθησε να συνέρθεις γρήγορα σε παρακαλώ”.
Ένα κύμα αγανάκτησης με πλημμύρισε και ήθελα να σηκωθώ και να ξεστομίσω λόγια βαριά ποτισμένα με δάκρυα, να φωνάξω με όλη μου τη δύναμη πως εκείνη τη στιγμή, εκείνη την μοναδική στιγμή, εγώ ως μοναδικό πλάσμα βίωνα κάτι τόσο προσωπικό, τόσο εξαντλητικό και πρωτόγνωρο. Κάτι που έπαιρνε τη χαρά μέσα από τα χέρια μου, που με έκανε να αμφισβητώ τα λογικά μου, με έκανε να αναλύω το παρελθόν μου και να αμφισβητώ το μέλλον μου, με άφηνε ξάγρυπνη τα βράδια και γέμιζε τις μέρες μου με άγχος, φόβο και πανικό. Και πως το τελευταίο πράγμα που χρειαζόμουν εκείνη τη συγκεκριμένη στιγμή ήταν και οι ενοχές πως ο σύζυγός μου, ο σύντροφός μου, ο άνθρωπος που υποσχέθηκε ενώπιον θεού και ανθρώπων πως θα είναι στο πλάι μου, ο καλύτερος μου φίλος θα βαριόταν και θα έφευγε. Ήθελα να της πω πως από την πρώτη στιγμή που ένιωσα τους παλμούς μου να ανεβαίνουν, την ανάσα μου να κόβεται και τα χείλη μου να μουδιάζουν, εγώ σκεφτόμουν τον άντρα μου, γιατί ήξερα πως ο δρόμος θα ήταν μακρύς και δύσκολος. Το πρώτο πράγμα που του είπα ήταν να ζητήσει βοήθεια, να βρει έναν τρόπο να στηρίξει και αυτός τον εαυτό του γιατί εγώ έπρεπε να βρω έναν τρόπο να στηρίξω τον δικό μου. Για να μπορέσουμε να το ξεπεράσουμε γρήγορα και να βγούμε πιο δυνατοί από αυτό.
Της χαμογέλασα ήρεμα, πνίγοντας όλες τις ορμές μου.
Ο Μ. έφυγε 4 χρόνια μετά.
Ο πανικός σου στερεί τον άνθρωπο σου. Το χαμόγελό του, τη ξεγνοιασιά του. Σου στερεί όμως και τη φροντίδα του, την προσοχή του σε εσένα, την εκπλήρωση των δικών σου επιθυμιών και στερεύει την πηγή ικανοποίησης που αντλούσες από το σύντροφο σου. Πρωινά με ταραχή, βράδια με εφιάλτες και αϋπνίες, μεσημέρια άκεφα και απογεύματα μελαγχολικά.
Τι γίνεται όταν ο άνθρωπος που έχεις επιλέξει να πραγματοποιήσει τα όνειρα σου βάζει πινακίδα “Εκτελούνται εργασίες”; Όταν οι ψυχικές διεργασίες για να βγει στην επιφάνεια δεν είναι της στιγμής, ούτε της ημέρας, αλλά απαιτούνται μήνες ίσως και χρόνια προσπάθειας και προσωπικού αγώνα ενάντια στο θηρίο του άγχους και των φοβιών; Πόσο θάρρος χρειάζεται για να ξεπεράσεις την ακύρωση και την ματαίωση από τον χειρότερο ανταγωνιστή που είχες ποτέ φανταστεί; Και πόση αγάπη για να συνεχίσεις να βλέπεις τον σύντροφο σου δυνατό, να ξεπερνάει μέρα με τη μέρα ακόμα ένα εμπόδιο και να χαμογελά παρά τις δυσκολίες; Να συνεχίσεις να τον θαυμάζεις και να νιώθεις περήφανος που εσύ είσαι ακόμα μια αιτία για τον πανικοβλημένο σύντροφο σου να γίνεται καλύτερα και να έχει το κουράγιο και την ασφάλεια να καταρρέει μπροστά σου γιατί ξέρει πως τουλάχιστον εσύ δεν πανικοβάλλεσαι.
Φεύγοντας ο Μ. με κατηγόρησε ότι του μαύρισα τη ζωή.
Με αποκάλεσε «ψυχικά διαταραγμένη» και μου καταλόγισε πως άλλαξα. Μου είπε πως μετάνιωσε που με παντρεύτηκε και πως φεύγει για να ζήσει μια ξέγνοιαστη ζωή μακριά από προβληματικούς ανθρώπους.
“Αν ήμουν αλλιώς δε θα έφευγε ποτέ”. Αυτό έλεγα στον εαυτό μου για μήνες μετά τον χωρισμό μας.
“Αν ήταν αλλιώς, δε θα έφευγε ποτέ”. Αυτό λέω πλέον στον εαυτό μου μήνες μετά τον χωρισμό μας.
Ο Μ. δεν πήγε ποτέ στη ψυχολόγο μου. Ο Μ. δεν άνοιξε ποτέ ένα από τα δεκάδες βιβλία που διάβασα για αυτό που περνούσα. Ο Μ. δεν έψαξε ποτέ να βρει ένα άρθρο ώστε να κατανοήσει λίγο καλύτερα αυτό που περνάω και να μην το δει σαν απειλή. Ο Μ. δε μπήκε ποτέ στο πρόβλημα μου γιατί ήταν ένα πρόβλημα. Έκλεισε τα μάτια και περίμενε να περάσει.
Και όταν βαρέθηκε, έφυγε.
Δε θέλει υπομονή και ανοχή ο πανικός. Γιατί το κάνω υπομονή δε σημαίνει στηρίζω. Το ανέχομαι δε σημαίνει κατανοώ.
Δεν θέλει υπομονή και ανοχή ο πανικός. Γιατί και τα δύο κάποτε τελειώνουν.
Ο πανικός δε φεύγει, δε ξεχνιέται, δε σε αφήνει μόνο. Μικραίνει η σκιά που ρίχνει στους δυνατούς ανθρώπους που τον βίωσαν και τον καλωσόρισαν σαν ευκαιρία. Ξεθωριάζει μπροστά στην αγάπη και στην ασφάλεια των αληθινών βράχων που δεν υπέμειναν κάτι να περάσει και να γίνουν όλα όπως πριν, αλλά στήριξαν τον άνθρωπο τους και χάρηκαν για τις καθημερινές μικρές νίκες του. Δεν ανέχτηκαν τα σκοτάδια, αλλά άναψαν όλα τα φώτα του μυαλού τους για να βοηθήσουν το καλοκαίρι να έρθει πιο γρήγορα αγαπώντας λίγο περισσότερο το πληγωμένο και φοβισμένο ταίρι τους που έπεσε, αλλά σηκώνεται κάθε μέρα!
Σκέψεις για τον πανικό, την αγάπη και τη διαφορά ανάμεσα σε εκείνους που σε αντέχουν και σε εκείνους που στέκονται δίπλα σου — σταθεροί σαν βράχος.
Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο βιβλίο Καταθέσεις Ψυχής – Ιστορίες δύναμης με την ψυχική ασθένεια, από τις Εκδόσεις Σταφυλίδη.
